Araç Satışı ve Devri 2026: Noterde Satış ve Otomatik Tescil
"Araç satışı" dendiğinde çoğu kişinin aklına hâlâ eski bir görüntü gelir: önce noterde satış yapılır, sonra elde tescil belgesiyle ayrıca trafik tescil şubesine gidip devri tamamlamak gerekir. Bu görüntü artık gerçeği yansıtmıyor. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca tescilli bir aracın satış ve devri artık yalnızca noterde yapılıyor ve satışla birlikte tescil otomatik olarak güncelleniyor — ayrıca trafik tescil kuruluşuna gitmenize gerek yok (mevzuat.gov.tr). Bu yazıda satıştan önce yapılması gerekenlerden noterdeki adımlara, gereken belgelerden satış sonrası sorumluluklara kadar güncel süreci anlatıyoruz.
Artık tek adım: satış noterde, tescil otomatik
2918 sayılı Kanun'un 20. maddesinin (d) bendine göre, tescilli araçların her türlü satış ve devri; araca ait motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının ve taşıt üzerinde satışı/devri kısıtlayıcı bir tedbir ya da kayıt olmadığının tespit edilmesi kaydıyla, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi esas alınarak noterler tarafından yapılır; noterler dışında yapılan her türlü satış ve devir geçersizdir (mevzuat.gov.tr). Aynı madde, satış ve devir işleminin sicile işlenmek üzere ilgili trafik tescil kuruluşuna ve vergi dairesine bildirileceğini, bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işleminin gerçekleşmiş sayılacağını açıkça düzenler (mevzuat.gov.tr). Türkiye Noterler Birliği de kendi sisteminde bu güncel uygulamayı doğruluyor: "satışla beraber tescil işlemleri de aynı anda yapılmakta ve araç tescil belgesi basılarak ilgilisine verilmektedir" (TNB). Yani artık iki ayrı adım (noterde satış + trafik tescilde ayrıca devir) yok; tek adım var: noterde satış, ve bu satışla birlikte otomatik tescil.
Noter, işlemin ardından yeni sahip adına bir ay süreyle geçerli bir geçici tescil belgesi düzenler; kalıcı ruhsat ise ilgili trafik tescil kuruluşu tarafından hazırlanıp elden ya da posta yoluyla yeni sahibine ulaştırılır (mevzuat.gov.tr) — bunun için de ayrıca bir şubeye gitmeniz gerekmez.
Satıştan önce: borç, ceza ve haciz kontrolü
Kanun, üzerinde vergi borcu veya kısıtlayıcı bir kayıt bulunan araçların satışına izin vermiyor; bu yüzden noterdeki işleme geçmeden önce aracın üzerinde motorlu taşıtlar vergisi ve trafik cezası borcu olup olmadığını, bir haciz ya da rehin kaydı bulunup bulunmadığını kontrol etmek işlemi hızlandırır. Haciz durumu için e-Devlet'teki Araçlara Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama hizmeti kullanılabilir (e-Devlet); böyle bir kayıt varsa, kaldırılmadan noter işlemi tamamlanamaz. Aracın geçerli bir muayenesinin bulunması da satışın koşullarından biridir: Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik'in 18. maddesi, trafikten çekilmiş ya da çekilecek araçlar dışında, geçerli muayenesi bulunmayan araçların noterde satış ve devrinin yapılamayacağını düzenler (Yönetmelik madde 18; son değişiklik Resmî Gazete 4/12/2024) — bu yüzden satıştan önce muayene tarihini kontrol etmekte fayda var.
Alıcının trafik sigortası: satıştan önce şart
2024'te ayrı bir değişiklik daha yürürlüğe girdi: Anayasa Mahkemesi, aracın devrinden sonra satıcının zorunlu trafik sigortasının bir süre daha (15 gün) geçerli sayılmasını öngören 2918 sayılı Kanun'un 94. maddesindeki ilgili fıkraları Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti; karar Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımından dokuz ay sonra, 5 Aralık 2024 itibarıyla yürürlüğe girdi (Resmî Gazete, 5 Mart 2024, Sayı 32480). Bunun pratik sonucu şu: satıcının poliçesi artık satışla birlikte otomatik olarak alıcıya geçmiyor — alıcının, satış işlemine gelmeden önce kendi adına geçerli bir zorunlu trafik sigortası poliçesi yaptırmış olması gerekiyor. Satıcı ise kendi poliçesini iptal ettirip kullanılmayan günler için prim iadesi talep edebilir. Trafik sigortasının kapsamını ve yenileme mantığını Zorunlu Trafik Sigortası Rehberi yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Noterde satış adımları
Noterde işlem genellikle şu sırayla ilerler: önce görevli, tarafların kimliklerini ve aracın ruhsatını sistem üzerinden kontrol eder; araç üzerinde borç, ceza veya kısıtlayıcı bir kayıt yoksa satış sözleşmesi hazırlanır; taraflar sözleşmeyi okuyup imzalar; imzaların ardından noter aracı yeni sahibi adına tescil eder ve yukarıda anlatılan geçici tescil belgesini düzenler. Randevu almadan da işlem yapılabilir; işlem öncesinde ilgili noterle iletişime geçmek, gereken belgeleri eksiksiz hazırlamanıza ve bekleme süresini kısaltmanıza yardımcı olur.
Satıcı ve alıcının hazır bulunması gereken belgeler
Noterde satış için genel olarak şunlar gerekir: her iki tarafın T.C. kimlik kartı, aracın ruhsatı (tescil belgesi), alıcı adına düzenlenmiş zorunlu trafik sigortası poliçesi ve işlemi bir vekil yürütecekse noter onaylı vekaletname. Tüzel kişi adına yapılan satışlarda imza sirküleri gibi ek belgeler istenebilir; işlem gününden önce hangi noterde randevu alacaksanız o noterden teyit almanız zaman kaybını önler. Aracın anahtarları, varsa ikinci anahtar ve bakım kayıtları gibi belgeler kanunen zorunlu olmasa da, teslim sırasında iki tarafın da işini kolaylaştırır ve sonradan çıkabilecek "eksik teslim" tartışmalarının önüne geçer.
Satış sonrası: yeni ruhsat ve devam eden sorumluluklar
Satış ve devir tarihi itibarıyla, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar (mevzuat.gov.tr). Kalıcı ruhsat, bildirimden itibaren bir ay içinde ilgili trafik tescil kuruluşu ya da Emniyet Genel Müdürlüğü'nün uygun gördüğü kurum tarafından düzenlenerek elden ya da posta yoluyla yeni sahibine ulaştırılır; bu belge bir ay içinde teslim edilemezse yeni malike herhangi bir sorumluluk yüklenmez (mevzuat.gov.tr). Satıcı tarafında iş burada bitmiş sayılmaz: kendi adına kayıtlı sigorta poliçesini iptal ettirmek satıcının sorumluluğundadır; aksi hâlde artık kullanmadığı bir poliçe için prim ödemeye devam edebilir. Yeni sahip olarak da aracın muayene tarihini, sigorta yenileme tarihini ve varsa kasko poliçesini kendi adınıza baştan takip etmeniz gerekir — özellikle satın aldığınız araç muayene tarihine yakınsa bunu satış öncesinde kontrol etmek sürpriz bir muayene ziyaretini önler.
Devir sonrası: sırada ne var?
Satış tamamlandıktan sonra sıra, ruhsat üzerindeki bilgilerin doğruluğunu ve tescilin adınıza geçtiğini kontrol etmeye gelir; bunu e-Devlet üzerinden nasıl yapacağınızı Ruhsat ve araç tescil sorgulama yazımızda anlattık. İkinci el bir araç alıyorsanız, satıştan önce hasar geçmişi, kilometre bilgisi ve muayene durumu gibi noktaları ayrıca kontrol etmeniz gerekir — bu kontrol listesini İkinci el araç alırken gerekli belgeler yazımızda ele aldık. Ruhsatınızı kaybederseniz izlemeniz gereken yolu Ruhsat kaybı ve yenileme yazımızda, konunun tamamına genel bakışı ise Araç Ruhsatı ve Belgeleri Rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.
Noter ücreti ve harç: neden tek bir rakam veremiyoruz
2918 sayılı Kanun'un 20. maddesi, satış ve devir işlemine ilişkin noter ücretinin 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 112. maddesindeki genel tarife uygulanmaksızın maktu (sabit) olarak belirlendiğini, bu tutarın her takvim yılı başında bir önceki yılın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılacağını düzenler (mevzuat.gov.tr). Yani noter ücreti sabit bir taban üzerinden hesaplanıyor ama tutar her yıl değişiyor. İşleme gitmeden önce güncel tutarı noterinizden veya Türkiye Noterler Birliği üzerinden kontrol etmenizi öneririz.